AANDACHT
Blote wortel plantgoed is leverbaar van half november tot eind maart,
het ideale plantseizoen voor succesvolle aanplant.
Ugni molinae 'Villarica Strawberry' - Chileense guave
Kleine donkerrode bessen met een intens zoet en fruitig aroma van bosaardbei en guave, rijpend in de vroege herfst op een beschutte plek.
| Maat: Pot 2L |
| Bestuiving: zelfbestuivend, beter met kruisbestuiving |
| Licht: zon tot halfschaduw, halfschaduw |
| Syntropie: 40% - 60% licht (medium) |
| Bodem pH: zuur, licht zuur |
| Vochtigheid: fris |
| Winterhard tot zeker: -15°C |
| Gebruik: dessert (vers), keuken (verwerkt) |
Oorsprong en achtergrond
‘Villarica Strawberry’ is een selectie van de Chileense guave (Ugni molinae), een wintergroene struik uit het zuiden van Zuid-Amerika, met een natuurlijke verspreiding in Chili en aangrenzende delen van Argentinië. De soort behoort tot de mirtefamilie (Myrtaceae) en is in Chili onder meer bekend als murta of murtilla. Ze wordt er al lange tijd gewaardeerd om haar kleine, bijzonder aromatische vruchten.
De Chileense guave werd in 1844 door plantenverzamelaar William Lobb in Groot-Brittannië geïntroduceerd. De aromatische vruchtjes vielen er blijkbaar bijzonder in de smaak: ze worden in verschillende historische en botanische bronnen naar verluidt genoemd als een van de favoriete vruchten van Queen Victoria.
Over de precieze oorsprong, selecteur en introductie van ‘Villarica Strawberry’ is weinig betrouwbare documentatie beschikbaar. De cultivar wordt in de Europese kwekerijwereld aangeboden als een fijnbladige selectie met sterk aromatische vruchten. Ook wordt hij soms als iets winterharder dan de soort beschreven, maar hiervoor ontbreekt voldoende onafhankelijke onderbouwing. De handelsnaam wordt doorgaans als ‘Villarica Strawberry’ geschreven, hoewel de Chileense plaats Villarrica zelf met dubbele r wordt gespeld.
Vruchten
‘Villarica Strawberry’ vormt kleine, ronde bessen van ongeveer 1 cm. Tijdens het rijpen verkleuren ze van groen via rood naar donkerrood tot paarsrood. Onder het dunne vel zit sappig, zacht vruchtvlees met kleine zaadjes.
Vooral het aroma maakt deze vrucht bijzonder. Volledig rijpe bessen zijn zoet, sappig en uitgesproken fruitig, met aroma’s die doen denken aan bosaardbei en guave, aangevuld met bloemige en andere rijpe fruittonen. Het aroma is veel krachtiger dan het bescheiden formaat van de vrucht doet vermoeden.
De vruchten worden het best volledig rijp geplukt. Onrijpe bessen missen een deel van hun zoetheid en karakteristieke aroma, terwijl goed rijpe exemplaren zachter worden en gemakkelijk van de struik komen.
Rijping
In onze streek rijpt de Chileense guave laat in het seizoen, doorgaans vanaf september en vooral in oktober. Op een warme, beschutte standplaats kan de oogst bij zacht herfstweer nog enige tijd doorgaan.
Warmte en een voldoende lang groeiseizoen zijn belangrijk voor een goede afrijping. Op koelere standplaatsen kunnen de laatste vruchten moeite hebben om volledig rijp te worden. Omdat de struik relatief laat draagt, is een beschutte plek waar de herfstwarmte goed wordt benut daarom gunstig.
De rijpe bessen zijn vrij zacht en worden het best voorzichtig geplukt en snel gegeten of verwerkt.
Culinair
De kleine vruchten zijn door hun intense aardbei- en guaveachtige aroma bijzonder geschikt om vers van de struik te eten. Ondanks hun formaat kunnen enkele goed rijpe bessen al veel geur en smaak toevoegen aan yoghurt, fruitsalades en desserts.
Ze zijn ook uitstekend te verwerken tot confituur, gelei, coulis, siroop, sap, gebak en desserts. Door hun uitgesproken aroma kan de vrucht bovendien interessant zijn om met zachter smakend fruit zoals appel of peer te combineren.
De vruchten van Ugni molinae bevatten verschillende polyfenolen en andere bioactieve plantenstoffen, naast onder meer vitamine C. De precieze samenstelling varieert met rijpheid en groeiomstandigheden; gezondheidsclaims op basis van deze stoffen zijn daarom niet nodig om de culinaire waarde van de vrucht te onderstrepen.
Verzorging en onderhoud
‘Villarica Strawberry’ groeit als een compacte, dicht vertakte en wintergroene struik met kleine, leerachtige, aromatische bladeren. De groei is eerder beheerst dan krachtig, waardoor de plant goed past in een eetbare struikenborder, bostuin of voedselbosrand. Snoei is nauwelijks noodzakelijk en kan vooral worden gebruikt om oudere planten luchtig en compact te houden.
Kies in onze streek een warme en beschutte standplaats, bij voorkeur beschermd tegen koude, uitdrogende wind. Zon bevordert de afrijping van de vruchten, maar lichte halfschaduw wordt eveneens verdragen. Vooral op een warme plek tegen een muur of binnen een beschut microklimaat kan de extra warmte helpen om de late vruchten goed te laten rijpen.
De bodem mag humusrijk, luchtig en goed gedraineerd zijn en bij voorkeur licht zuur tot neutraal reageren. Tegelijk is het belangrijk dat de wortelzone tijdens het groeiseizoen niet te droog wordt. Vooral in de zomer verkiest Chileense guave een gelijkmatige vochtvoorziening. Langdurige droogte kan de groei en vruchtontwikkeling afremmen. Een organische mulchlaag helpt om het bodemvocht vast te houden en beschermt de vrij oppervlakkige wortelzone tegen sterke uitdroging. Goed gedraineerd betekent hierbij dus niet droog: overtollig winterwater moet kunnen wegzakken, terwijl in de zomer voldoende vocht beschikbaar blijft.
De winterhardheid vraagt in ons klimaat enige aandacht. Ugni molinae verdraagt matige vorst, maar is geen volledig probleemloze plant voor een open, koude standplaats. Vooral jonge planten en exemplaren in pot zijn kwetsbaarder. Een beschutte plek en een mulchlaag rond de wortelzone zijn daarom nuttig. Bij strengere vorst kan aanvullende winterbescherming verstandig zijn. Planten in containers kunnen tijdens koudeperioden beter extra beschut worden geplaatst.
Bestuiving
‘Villarica Strawberry’ wordt als zelfvruchtbaar geteeld en kan als alleenstaande struik vruchten vormen. Een tweede plant is daarom niet noodzakelijk om vruchtzetting te krijgen.
De kleine witte tot lichtroze bloemen verschijnen in het late voorjaar tot de vroege zomer en worden door insecten bezocht. Een tuin met een gevarieerd aanbod aan bloeiende planten ondersteunt de bestuivende insecten en daarmee ook een goede vruchtzetting.