AANDACHT
Blote wortel plantgoed is leverbaar van half november tot eind maart,
het ideale plantseizoen voor succesvolle aanplant.
Prunus dulcis 'Penta' - Amandel
Deze zoete amandel met harde dop is geschikt voor gebak, amandelpasta en roosteren en onderscheidt zich door zijn extra-late bloei.
| Bestuiving: zelfbestuivend |
| Gebruik: dessert (vers), keuken (verwerkt) |
| Maat: 100 cm - Pot 10L |
| Onderstam: GF677 |
| Licht: volle zon |
| Bodem pH: neutraal, licht alkalisch, alkalisch (kalkrijk) |
| Vochtigheid: fris |
Oorsprong en achtergrond
Prunus dulcis ‘Penta’ is een amandelras uit het veredelingsprogramma van CEBAS-CSIC in Murcia, Spanje. Het ontstond uit een kruising van de selectie S5133 met ‘Lauranne’ en werd in 2007 geïntroduceerd. Bij de selectie stonden zelfvruchtbaarheid en een bijzonder late bloei centraal. Die combinatie maakt het ras interessant voor wie amandelen wil telen op een warme, beschutte plek waar vroege voorjaarsbloesem geregeld door nachtvorst wordt getroffen.
Vruchten
‘Penta’ vormt amandelen met een harde dop en een langwerpige, zoete kern. Het lichte zaadvlies omsluit de eetbare amandel. De harde dop vraagt een stevige notenkraker en beschermt de kern tijdens het hanteren en bewaren. Verwacht geen grote tafelkern: in Franse proefwaarnemingen woog de gepelde amandel gemiddeld ongeveer één gram. Het eetbare aandeel bedroeg daar ruim een kwart van het gewicht van de amandel in dop.
De kern heeft een volle, oliehoudende beet. Goed gedroogde amandelen zijn stevig; de groene buitenste vruchtwand wordt bij het verwerken verwijderd. Bij amandelen eet je immers het zaad binnenin de steen, niet het vruchtvlees zoals bij een perzik of pruim.
Rijping
Ondanks zijn extra-late bloei behoort ‘Penta’ in de Spaanse teelt tot de vroeg rijpende amandelrassen. Voor de oogst in onze streken zijn de vruchten zelf de beste leidraad: volg het opensplijten van de buitenste vruchtwand en oogst wanneer het merendeel duidelijk is geopend. Een koele zomer kan de ontwikkeling vertragen; een zonnige standplaats helpt om de beschikbare warmte te benutten.
Verwijder na de oogst de buitenste vruchtwand en laat de amandelen in dop goed drogen op een luchtige, droge plaats. Leg ze in een dunne laag en bescherm ze tegen regen. Controleer enkele kernen voordat je de oogst opbergt: ze moeten stevig en droog zijn. Bewaar uitsluitend gave, goed gedroogde amandelen, koel en in een afgesloten verpakking. Zo voorkom je dat een vochtige oogst tijdens de bewaring achteruitgaat.
Culinair
De zoete kernen passen zowel in de dagelijkse keuken als in gebak. Gebruik ze gehakt in granola of over een salade, maal ze tot amandelmeel voor cake en frangipane, of verwerk ze tot amandelpasta. Hun oliehoudende structuur komt goed van pas wanneer je ze fijnmaalt tot een smeuïge bereiding.
Licht roosteren geeft een uitgesprokener geroosterde smaak en een krokante beet. Laat geroosterde amandelen afkoelen voordat je ze afsluit. Voor bereidingen waarin je een gladde, lichte massa wilt, kun je het zaadvlies na kort blancheren verwijderen. Kraak voor kleine bereidingen alleen wat je nodig hebt; dat maakt het gemakkelijker om de rest van de oogst zorgvuldig te bewaren.
Boomverzorging en onderhoud
Deze plant is geënt op GF677. GF677 is een groeikrachtige kruising tussen perzik en amandel. Op deze sterk groeiende onderstam vormt ‘Penta’ een volwaardige fruitboom met een ruime kroon. Voorzie meerdere meters groeiruimte. De uiteindelijke ontwikkeling hangt samen met bodem, verzorging en snoei.
Kies volle zon, beschutting en een goed doorlatende bodem. GF677 kan kalkhoudende grond verdragen, maar is gevoelig voor langdurige waterverzadiging. Vermijd natte laagtes en plant niet in een kuil waar regenwater blijft staan. Geef een pas aangeplante boom tijdens droge perioden water, zonder de wortelzone voortdurend nat te houden.
Bouw geleidelijk een luchtige kroon op en beperk snoei tot wat nodig is voor een evenwichtige structuur. Snoei bij voorkeur in de zomer bij droog weer. De late bloei vermindert de blootstelling aan vroege voorjaarsvorst, maar bloemen blijven kwetsbaar wanneer het tijdens de bloei vriest. In Spaanse veldwaarnemingen vertoonde ‘Penta’ weinig aantasting door Monilinia-bloesemsterfte; ook bij dit ras blijven een luchtige standplaats en het opvolgen van aantastingen belangrijk.
Bestuiving
‘Penta’ is zelfvruchtbaar en kan ook zonder een tweede amandelras vruchten dragen. Bijen en andere bestuivende insecten helpen bij de overdracht van stuifmeel. Wil je verschillende rassen combineren, dan is Makako een passende optie: beide bloeien extra laat en hun bloei ligt doorgaans dicht bij elkaar. Ook Lauranne komt als mogelijke bestuivingspartner in aanmerking wanneer de bloei ter plaatse voldoende overlapt; dit ras bloeit meestal vroeger. Robijn kun je als extra ras overwegen, maar zijn geschiktheid als bestuivingspartner voor Penta is nog onvoldoende bevestigd. Een tweede ras geeft hier dus geen garantie op een grotere oogst.