AANDACHT
Blote wortel plantgoed is leverbaar van half november tot eind maart,
het ideale plantseizoen voor succesvolle aanplant.
Prunus dulcis 'Makako' - Amandel
Zoete amandelen in een harde schaal, geschikt voor gebak en amandelpasta, aan een extra laatbloeiende boom.
| Bestuiving: zelfbestuivend |
| Gebruik: dessert (vers), keuken (verwerkt) |
| Maat: 75 cm - Pot |
| Onderstam: GF677 |
| Licht: volle zon |
| Bodem pH: neutraal, licht alkalisch, alkalisch (kalkrijk) |
| Vochtigheid: fris |
Oorsprong en achtergrond
Prunus dulcis ‘Makako’ is een amandelras uit het veredelingsprogramma van CEBAS-CSIC in Murcia, Spanje. Het ontstond uit een kruising van ‘Lauranne’ met de selectie ‘S5133’ en werd in 2017 geregistreerd. Bij de selectie stonden zelfvruchtbaarheid en een extra late bloei centraal. Die combinatie maakt het mogelijk om één boom aan te planten en helpt het risico op vorstschade tijdens de bloei te verkleinen.
Deze plant is geënt op GF677, een sterk groeiende onderstam uit een kruising tussen amandel en perzik. Voor de uiteindelijke boom moet voldoende groeiruimte voorzien worden.
Vruchten
‘Makako’ vormt elliptische amandelkernen in een harde schaal. Rond die schaal zit tijdens de groei nog een groene vruchthuls. De eetbare kern heeft een zoete smaak. Na zorgvuldig drogen krijgt ze de stevige, knapperige beet die bij een bewaaramandel hoort.
De harde schaal vraagt een stevige notenkraker en wat meer werk bij het doppen. Breek ze voorzichtig, zodat de kern zo veel mogelijk heel blijft, en verwijder alle schaalstukjes. Voor wie vooral met eigen oogst wil bakken, is een onregelmatig gebroken kern uiteraard even bruikbaar als een mooi heel exemplaar. Het eetbare deel is de kern binnenin; de buitenste vruchthuls wordt bij het verwerken verwijderd.
Rijping
Bepaal het oogstmoment aan de vruchten: de buitenste huls begint open te splijten en laat de schaal zichtbaar worden. Controleer daarbij verschillende delen van de kroon, want niet alle vruchten zijn tegelijk even ver. Oogst wanneer het merendeel voldoende geopend is en laat rijpe amandelen zo weinig mogelijk aan aanhoudende regen blootstaan.
Verwijder de hulzen na de oogst en spreid de amandelen in een dunne laag uit op een luchtige, droge plaats, beschermd tegen regen. Schep ze geregeld om. Kraak enkele exemplaren als controle: een rubberachtige kern moet verder drogen; een goed gedroogde kern breekt knapperig. Berg de oogst pas daarna op. Bewaar gepelde kernen koel en luchtdicht, uit de buurt van sterk geurende producten. Goed drogen en zorgvuldig bewaren zijn belangrijker dan de oogst meteen in een afgesloten voorraadpot te stoppen.
Culinair
De zoete kernen passen in amandelgebak, frangipane en zelfgemaakte amandelpasta. Maal ze voor een fijne vulling of hak ze grover wanneer je beet wil behouden. Licht geroosterd zijn ze bruikbaar als afwerking van salades, groentegerechten of ontbijtgranen. Rooster kleine hoeveelheden en laat ze afkoelen voor je ze opbergt.
Voor een gladde, lichte bereiding kun je het bruine zaadvlies na kort blancheren verwijderen. Voor een grove pasta of gehakte amandelen kan het blijven zitten. Doppen en eventueel ontvliezen vragen tijd; verwerk daarom bij voorkeur telkens de hoeveelheid die je nodig hebt.
Boomverzorging en onderhoud
Geef deze amandelboom een zonnige, warme en beschutte plek, buiten laagtes waar koude lucht blijft hangen. In ons vochtige zeeklimaat verdient de afwatering bijzondere aandacht. GF677 verdraagt kalkhoudende grond, maar is gevoelig voor wateroverlast. Een bodem die langdurig verzadigd blijft, is voor deze combinatie ongeschikt.
Zowel het ras als de onderstam groeit krachtig. Op GF677 vormt ‘Makako’ een forse boom met een ruime kroon. Voorzie meerdere meters vrije kroonruimte; bodem, watervoorziening en snoei bepalen hoe groot hij uiteindelijk wordt. Geef tijdens de vestiging water bij droogte, zonder de wortelzone voortdurend nat te houden. Vorm geleidelijk een luchtige kroon en beperk snoei tot wat nodig is voor een evenwichtige opbouw. Snoei bij voorkeur in de zomer bij droog weer. Ook bij een extra laatbloeiend ras blijft bescherming tegen ongunstige voorjaarsomstandigheden belangrijk voor de oogst.
Bestuiving
‘Makako’ is zelfvruchtbaar en kan ook zonder een tweede amandelras vruchten dragen. Bijen en andere bestuivende insecten helpen bij de overdracht van stuifmeel. Wil je verschillende rassen combineren, dan is Penta een passende optie: beide bloeien extra laat en hun bloei ligt doorgaans dicht bij elkaar. Ook Lauranne komt als mogelijke bestuivingspartner in aanmerking wanneer de bloei ter plaatse voldoende overlapt; dit ras bloeit meestal vroeger. Robijn kun je als extra ras overwegen, maar zijn geschiktheid als bestuivingspartner voor Makako is nog onvoldoende bevestigd. Een tweede ras geeft hier dus geen garantie op een grotere oogst.