AANDACHT
Blote wortel plantgoed is leverbaar van half november tot eind maart,
het ideale plantseizoen voor succesvolle aanplant.
Citrus junos 'Yuzu' - Yuzu
| Maat: Pot 2L |
| Licht: zon tot halfschaduw |
| Syntropie: 60% - 80% licht (high) |
| Bodem pH: licht zuur, neutraal |
| Vochtigheid: fris |
| Winterhard tot zeker: -12°C |
| Pluk: begin november, eind december |
| Gebruik: keuken (verwerkt) |
Oorsprong en achtergrond
Yuzu (Citrus junos) is een zeer oude citrusvrucht uit China, die eeuwen geleden in Japan werd geïntroduceerd en daar een belangrijke plaats kreeg in de eetcultuur. Hij wordt beschouwd als een natuurlijke hybride met Ichang-papeda (Citrus ichangensis) en mandarijn (C. reticulata) in zijn afstamming, al zijn de precieze ouders niet met zekerheid bekend. Yuzu behoort tot de papeda-hybriden en onderscheidt zich van veel andere eetbare citrus door zijn combinatie van een intens aromatische vrucht en een opvallend goede koudetolerantie.
Vruchten
De vruchten zijn meestal 5 tot 7 cm groot, rond tot enigszins afgeplat en hebben een karakteristieke, grove en bobbelige schil. Onrijpe vruchten zijn donkergroen en kleuren bij volledige rijping helder tot goudgeel. De schil is rijk aan aromatische oliën en verspreidt bij het aansnijden een krachtige citrusgeur. Het aroma is fris en complex, met toetsen die doen denken aan mandarijn, pompelmoes en limoen.
Het lichtgele vruchtvlees is zeer zuur en levert minder sap dan een citroen. De vruchten bevatten doorgaans vrij veel grote zaden. Yuzu wordt daarom zelden als handfruit gegeten: zijn culinaire waarde zit vooral in de bijzonder aromatische schil en het geurige, frisse sap.
Rijping
In onze streek rijpt Yuzu laat in het seizoen, doorgaans in november en december. Voor culinair gebruik hoeven de vruchten niet volledig geel te zijn. Groene yuzu kan vroeger worden geoogst en heeft een bijzonder fris, scherp en kruidig citrusaroma. Naarmate de vruchten geel kleuren wordt het aroma ronder en neemt de hoeveelheid bruikbaar sap toe.
Een warme, zonnige en beschutte standplaats helpt de vruchten in ons klimaat goed af te rijpen. Laatrijpende vruchten kunnen bij stevige vorst beschadigd raken en worden daarom beter tijdig geoogst wanneer een koudeperiode wordt verwacht.
Culinair
Yuzu is vooral een aromatische keukencitrus. De fijngeraspte schil geeft met een kleine hoeveelheid al veel geur aan vis, groenten, noedels, sauzen, gebak en desserts. Het frisse, zure sap is geschikt voor dressings, marinades en Japanse bereidingen zoals ponzu. Ook voor confituur, siroop, thee en andere zoete bereidingen is de aromatische schil bijzonder waardevol. Door de vele zaden en de beperkte hoeveelheid vruchtvlees is Yuzu minder geschikt wanneer vooral een hoge sapopbrengst gewenst is.
Boomverzorging en onderhoud
Yuzu groeit doorgaans uit tot een krachtige, dicht vertakte struik of kleine boom en kan stevige doornen vormen. Geef hem in onze streek een zonnige, warme en beschutte standplaats, liefst beschermd tegen koude oostenwind. De bodem mag voedzaam en vochthoudend zijn, maar moet vooral in de winter goed afwateren.
Yuzu behoort tot de meest koudebestendige citrusvruchten die voor culinair gebruik worden geteeld. Een volwassen, goed afgeharde plant kan op een beschutte standplaats doorgaans vorst tot ongeveer –12 °C verdragen en in gunstige omstandigheden kortstondig tot circa –15 °C. De werkelijke vorstbestendigheid hangt sterk af van boomleeftijd, onderstam, wind, bodemvocht en de duur van de koudeperiode. Vooral jonge planten verdienen de eerste winters extra bescherming. Snoei beperkt zich voornamelijk tot het verwijderen van dood, beschadigd of storend hout en het luchtig houden van een te dichte kroon.
Bestuiving
Yuzu kan zonder een tweede citrusras vruchten vormen, zodat één plant volstaat. De geurende bloemen worden bezocht door bestuivende insecten, die aan een goede vruchtzetting kunnen bijdragen. Een tweede citrusras is dus niet noodzakelijk om vruchten te kunnen oogsten.