AANDACHT
Blote wortel plantgoed is leverbaar van half november tot eind maart,
het ideale plantseizoen voor succesvolle aanplant.
Malus domestica 'Elstar' - Apfel
| Bestäubung: nicht selbstbestäubend (Bestäuber in der Beschreibung) |
| Belichtung: Sonne bis Halbschatten |
| Syntropie: 60% - 80% Licht (hoch) |
| pH-Wert des Bodens: leicht sauer, neutral |
| Bodenfeuchtigkeit: halbfeucht |
| Zumindest winterhart bis: -15°C |
| Ernte: Mitte September |
| Kann gelagert werden bis: November |
| Verwendung : Tafel (frisch) |
Oorsprong en achtergrond
‘Elstar’ is een Nederlandse handappel, in 1955 verkregen door Tijs Visser aan het toenmalige Instituut voor de Veredeling van Tuinbouwgewassen in Wageningen en in 1975 geïntroduceerd. Het ras ontstond uit de kruising ‘Golden Delicious’ × ‘Ingrid Marie’. De naam verwijst naar het proefstation in Elst waar de selectie werd beproefd. In de handel komen verschillende roder kleurende mutanten voor, waaronder ‘Elshof’ en ‘Red Elstar’. Die zijn geen afzonderlijke kruisingen: ze verschillen vooral in de ontwikkeling en verdeling van de rode dekkleur.
Vruchten
De vruchten zijn doorgaans middelgroot en rond tot licht afgeplat. De gladde, vrij dunne schil heeft bij pluk een groenachtig gele grondkleur met een oranjerode tot helderrode blos en vaak fijne strepen. Hoe zonniger de vruchten hangen, hoe sterker de dekkleur meestal wordt. Kleurmutanten kunnen veel egaler rood zijn dan de oorspronkelijke cultivar.
Het crèmekleurige vruchtvlees is fijn, sappig en bij goede plukrijpheid stevig en knapperig. De smaak combineert duidelijke zoetheid met een levendige, fijne zuurtoon en een uitgesproken fruitig aroma. De balans is het sterkst wanneer de appels voldoende lang aan de boom kunnen rijpen zonder overrijp te worden. Bij te zware dracht blijven de vruchten kleiner en kunnen kleur, suikergehalte en aroma achterblijven.
Rijping
In onze streek valt de pluk doorgaans van de eerste helft tot het einde van september, afhankelijk van jaar, standplaats, onderstam en kleurmutant. Niet alle vruchten kleuren en rijpen tegelijk; twee of drie plukronden geven doorgaans een gelijkmatiger resultaat. Pluk zodra de vrucht gemakkelijk loslaat en de grondkleur van groen naar geelgroen begint te verschuiven. Alleen op rode kleur afgaan is bij sterk kleurende mutanten onbetrouwbaar.
Vers van de boom is ‘Elstar’ al bruikbaar, maar het volle aroma komt vaak in de weken na de pluk goed tot zijn recht. In een koele, donkere en goed geventileerde bewaarplaats is de thuisoogst gewoonlijk tot omstreeks december bruikbaar. Controleer geregeld en verwijder beschadigde vruchten. Professionele gecontroleerde-atmosfeerbewaring kan de gebruiksperiode sterk verlengen, maar is niet vergelijkbaar met bewaring thuis.
Culinair
‘Elstar’ is in de eerste plaats een aromatische handappel. De combinatie van sap, suiker en zuur werkt ook goed in fruitsalade, compote, appelmoes en sap. Bij verhitting wordt het vruchtvlees vrij gemakkelijk zacht; daardoor is het geschikt voor moes, cake en vullingen, maar minder aangewezen wanneer stevige, scherp afgetekende appelpartjes gewenst zijn. Voor sap geeft het ras een frisse, geurige basis en kan het ook met zoetere of zuurdere rassen worden gemengd.
Boomverzorging en onderhoud
‘Elstar’ is van nature sterk groeikrachtig en breed uitgroeiend. De boom vertakt dicht en heeft de neiging bovenin een zware kroon op te bouwen, terwijl het lagere vruchthout geleidelijk kan verouderen. De onderstam en gekozen boomvorm blijven doorslaggevend voor de uiteindelijke afmetingen en bepalen hoeveel van die raseigen groeikracht zichtbaar wordt. ‘Elstar’ draagt op kort vruchthout en kan vroeg en rijk produceren. Juist die sterke vruchtzetting vraagt aandacht: zonder tijdige vruchtdunning ontstaat gemakkelijk een te zware dracht, met kleine vruchten en een grotere kans op beurtjaren. Dun na de natuurlijke junirui tot één gezonde vrucht per tros en laat tussen de vruchten voldoende ruimte. Houd de kroon met gerichte wintersnoei en zo nodig lichte zomersnoei open, maar vermijd grove snoei die sterke reactiegroei uitlokt.
Kies een zonnige, luchtige plek met een vochthoudende maar goed doorlatende bodem. In onze streek kunnen langdurig natte perioden de schurftdruk verhogen, terwijl droge, hete perioden vooral jonge of zwak gewortelde bomen belasten. Zorg daarom voor een luchtige kroon, een humusrijke bodem en een mulchlaag, en geef tijdens aanhoudende droogte tijdig diep water. Ruim aangetast blad en gemummificeerde vruchten op en voorkom een langdurig dicht, vochtig bladerdek. ‘Elstar’ is gevoelig voor appelschurft en is dus geen zorgeloze keuze voor een standplaats met hoge schurftdruk of voor een teelt waarin minimale ziektebeheersing vooropstaat.
Bestuiving
‘Elstar’ heeft voor een goede en betrouwbare oogst stuifmeel nodig van een ander appelras dat rond dezelfde periode bloeit. Het ras bloeit in het midden van het appelbloesemseizoen.
Geschikte bestuivingspartners zijn onder andere ‘Rubinstep’, ‘Gloster’, ‘Melrose’, ‘Lombarts Calville’, ‘Gala’, ‘Discovery’, ‘James Grieve’ en ‘Alkmene’.
‘Gala’, ‘James Grieve’ en ‘Alkmene’ zijn gedeeltelijk compatibel met ‘Elstar’. Ze kunnen dus voor bestuiving zorgen, zeker wanneer de bloei goed overlapt en er voldoende bestuivende insecten actief zijn. Bij minder gunstige bloeiomstandigheden zijn volledig compatibele rassen een betere keuze.
Voor een goede bestuiving is het vooral belangrijk dat beide appelrassen daadwerkelijk tegelijk bloeien en voldoende dicht bij elkaar staan. Koud weer of verschillen in microklimaat kunnen ervoor zorgen dat de bloeiperiodes minder goed samenvallen.
Een andere ‘Elstar’ of een rode mutant van ‘Elstar’ is geen geschikte bestuivingspartner. Deze bomen behoren genetisch tot dezelfde cultivar en zorgen daarom niet voor de nodige kruisbestuiving.